Ανθρώπινη Φιγούρα
Η Μορφή ως Καθρέφτης της Ψυχής – Δημιουργία Ανθρώπινης Φιγούρας από Πηλό στα ΣΔΕ
«Η τέχνη δεν αντιγράφει το ορατό, κάνει ορατό αυτό που είναι μέσα μας.»
— Paul Klee
Η επαφή με τον πηλό, στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, γίνεται μια πράξη ουσιαστικής σιωπής· μια πράξη βαθιά ανθρώπινη. Εκεί, μέσα στην απλότητα ενός άμορφου υλικού, οι μαθητές αναζητούν και συχνά βρίσκουν τρόπους να αγγίξουν τον εαυτό τους, να τον φανερώσουν χωρίς λόγια, μέσα από σχήματα, κινήσεις και μορφές. Η ανθρώπινη φιγούρα που πλάθουν, άλλοτε ρεαλιστική και άλλοτε συμβολική, δεν είναι απλώς ένα έργο τέχνης. Είναι μια εξομολόγηση.
Ο πηλός δεν αντιστέκεται· υπομένει, διαμορφώνεται. Κι αυτό τον καθιστά συγγενή με τον ίδιο τον άνθρωπο. Οι εκπαιδευόμενοι, πολλοί εκ των οποίων κουβαλούν βαριές εμπειρίες ζωής, βρίσκουν στην υφή του πηλού μια μορφή παρηγοριάς. Όπως έγραψε ένας μαθητής στο τετράδιό του:
«Όταν δουλεύω με τον πηλό, ξεχνάω ποιος ήμουν και νιώθω για λίγο ποιος μπορώ να γίνω.»
Η διαδικασία της δημιουργίας γίνεται τελετουργία. Το σχήμα του σώματος, η κλίση του κεφαλιού, η θέση των χεριών — όλα έχουν νόημα, όλα κουβαλούν συναίσθημα. Πολλές από τις φιγούρες που γεννιούνται δεν χαμογελούν, ούτε κοιτούν στα μάτια. Κι όμως, μιλούν. Μιλούν για τη σιωπή, τη μοναξιά, την ανάγκη για αποδοχή, την ελπίδα. Είναι μικρές σκιές του εσωτερικού τους κόσμου, που αποκτούν φωνή μέσα από την ύλη.
«Η τέχνη ξεπλένει από την ψυχή τη σκόνη της καθημερινότητας.»
— Pablo Picasso
Τα ΣΔΕ προσφέρουν μια δεύτερη ευκαιρία όχι μόνο στη γνώση, αλλά και στην εσωτερική ανασυγκρότηση. Η δημιουργία με πηλό είναι, για πολλούς, μια πράξη αντίστασης στην αορατότητα. Είναι το δικαίωμα να υπάρξεις ξανά ως υποκείμενο να πεις: «Είμαι εδώ. Έπλασα κάτι. Κι αυτό που έπλασα με αντιπροσωπεύει.»
Η κάθε φιγούρα, ανεξάρτητα από την τεχνική της αρτιότητα, στέκεται με έναν τρόπο ιερό. Είναι ένα μικρό άγαλμα αυτογνωσίας, ένα ίχνος πορείας, ένα αποτύπωμα εσωτερικής μεταμόρφωσης. Γιατί, τελικά, δεν είναι ο πηλός που μετασχηματίζεται είναι ο άνθρωπος.